اپل، مایکروسافت یا زیراکس پارک: رابط گرافیکی کاربر را چه کسی توسعه داد؟

تعرفه تبلیغات در سایت

امکانات وب

اینکه چه کسی خالق اولیه رابط گرافیکی کاربر بوده، همواره یکی از موضوعات مناقشه بین استیو جابز وبیل گیتسبوده است. استیو جابز عقیده داشت که نخستین بار، این اپل بوده که از چنین رابط کاربری در سیستم عامل مکینتاش استفاده کرده و بیل گیتس با کپی برداری آشکار از نوآوری اپل و استفاده آن در ویندوز، جایگاه این سیستم عامل را ارتقاء داده است. این ماجرا آنقدر بالا گرفت که کار به شکایت و دادگاه کشیده شد؛ با این وجود، استیو جابز نتوانست در این دادگاه ادعای خود را ثابت کند و بیل گیتس و شرکتش، از این اتهام تبرئه شدند.

حال پس از گذشت سال ها از این قضیه، موضوعِ کپی برداری از رابط گرافیکی کاربر، همواره یکی از مناقشات اصلی بین طرفداران اپل و مایکروسافت بوده و هست؛ اما بر خلاف تصور عمومِ افراد، مبتکر چنین راه کاری، شرکتی غیر از اپل و مایکروسافت بود.

اگرکتاب<<استیو جابز>> به قلم والتر ایزاکسون را مورد مطالعه قرار داده باشید؛ مسلماً نام شرکتزیراکس <>به گوشتان خورده است. این شرکت که بیشتر در صنعت چاپ فعالیت می کرد، در سال ۱۹۵۹ میلادی با معرفی اولین ماشینِ چاپِ قابل اعتماد به صورت تجاری، توانست به پیشرفت خیره کننده ای در درآمد های خود دست پیدا کند. پس از گذشت یک دهه از این اتفاق، نزدیک به ۸۵ درصد سهمِ ماشین های چاپ در ایالات متحده متعلق به این شرکت بود؛ با این حال، مدت زمانِ پتنتِ زیراکس به پایان رسید و شرکت های ژاپنی مانندCannon، با تولید نسخه های ارزان قیمت ِ ماشین های چاپ، توانستند سود این شرکت را به شدت کاهش دهند. حال تیم مدیریتی زیراکس با چالشی جدی مواجه شده بود و باید برای مقابله با آن راهکاری می اندیشید. در همین راستا، مدیریت زیراکس، بهجَک گلدمنکه در آن زمان دانشمند ارشد این شرکت بود، چکی سفید داد تا با توسعه ی فناوری های نوین، دوباره این شرکت را به شرایط آرمانی پیشینِ خود بازگرداند. در سال ۱۹۷۰، گلدمنمرکز تحقیقات پالو آلتورا تأسیس کرد که از آن به صورت مختصر با نام<>یاد می شود. در این مرکز، نوابغ فعال در حوزه ی علوم کامپیوتر گردِ هم آمده بودند.

یکی از افرادی که در مرکز قرار داشت و بعدها شرکتادوبیرا پایه گذاری کرد، درباره ی جوِ حاکم بر آن جا می گوید:

در آن جا آزادی اندیشه ی کاملی برقرار بود. تقریباً هر ایده ای آمادگی مواجهه با چالش ها را داشت و مرتباً نیز به چالش کشیده می شد.

در این محیطِ نوآور، پژوهشگران این امکان را داشتند تا روی ساخت تکنولوژی های رایانه محورِ پیشگامانه، مانند ماوس، شبکه اترنت و از همه مهم تر، رابط گرافیکی کاربر، فعالیت کنند.

با این وجود، یک مشکل وجود داشت؛ تیم مدیریتی زیراکس تنها خواستار تمرکز تیم PARC بر حوزه ی چاپگرها بود؛ اما این تیم پا پس نکشید و پس از مدت ها تلاش، بالأخره مؤفق به ساخت دستگاهی شد که به تنهایی، بارِ تمامِ نوآوری های زیراکس را به دوش می کشید.

زیراکس آلتو

زیراکس آلتو

زیراکس آلتو (Xerox Alto)نام رایانه ای است که از رایانه های هم عصرِ خود، پا را فراتر گذاشته بود. این دستگاه از صفحه کلید و ماوسی استفاده می کرد که امروزه تبدیل به عضوی جدایی ناپذیر از رایانه ها شده اند؛ علاوه بر موارد یادشده، کاربران می توانستند به ایمیل، پردازشگر متن و یک یادآورِ رویدادها دسترسی داشته باشند؛ اما در کمال تأسف، ساخت چنین دستگاهِ باشکوهی هم نتوانست نظرِ تیم مدیریتی زیراکس را به خود جلب کند. آن ها زیراکس آلتو را به چشم دستگاهی می نگریستند که در عوضِ دریافت مبلغ ۴۰ هزار دلار، تجربه ی کاربری پیچیده ای را به کاربران ارائه می کند. این دستگاه فقط توانست در ۲ هزار دستگاه به فروش برسد و هرگز به عرضه ی تجاری نرسید.

باتوجه به این اتفاق و موج ناامیدی که در محققان مرکز PARC رسوخ کرده بود، بسیاری از افراد، این مرکز را ترک کردند و شرکت خود را بنیان گذاشتند؛ باقی افراد نیز به شرکت های بزرگِ فناوری ملحق شدند.

با این حال، تلاش و دستاورد آن ها، سر و صدای زیادی را در بین اهالی فناوری ایجاد کرده بود. در آن زمان، اپل در حال توسعه ی پروژه هایلیزاومکینتاشبود. پس از اینکه استیو جابز به دستاورهای زیراکس پی برد، ابتدا موضعی شکاکانه و دیرباور نسبت به این موضوع داشت و برای بازدید از پروژه های این شرکت، اجتناب می کرد؛ اما پس از نقل قول هایی که چندین کارمند اپل درباره ی معجزه ی زیراکس انجام دادند، موضع او نسبت به این قضیه منعطف شد. بالأخره جابز در اواخر سال ۱۹۷۹ میلادی، مؤفق به بازدید از زیراکس شد.

بعدها، جابز در مورد بازدید از زیراکس پارک گفت: <<سه یا چهار نفر از کارمندان، مدام به من درباره ی بازدید از زیراکس پارک و مشاهده ی کاری که آن ها انجام داده اند، اصرار می کردند. بالأخره من این کار را انجام دادم و برای بازدید به آن جا رفتم. کارمندان زیراکس با مهربانی، پروژه های انجام شده شان را به من نشان دادند؛ در واقع آن ها سه چیز را به من نشان دادند؛ اما همان نخستین مورد، به اندازه ای من را مبهوت به خود کرد که دو مورد بعدی اصلا به چشم نیامد. یکی از مواردی که مشاهده کردم، زبان برنامه نویسی شی گرا بود که مورد توجهم واقع نشد. دستاورد بعدی آن ها شبکه کامپیوتری بود که آن ها در بیش از ۱۰۰ دستگاه آلتو، برای اهدافی مانند ارسال ایمیل و غیره، مورد استفاده قرار داده بودند. این مورد نیز نتوانست من را به خود جلب کند. تنها چیزی که من را مبهوت به خود کرد، اولین چیزی بود که آن ها نمایش دادند؛ دستاوردی که از آن با نام رابط گرافیکی کاربر یاد می شد. در آن موقع به این فکر می کردم که این بهترین چیزی بوده که من در سراسرِ زندگی ام نظاره کردم. الان که آن را به یاد می آورم، بسیار ناقص بود؛ چیزی که ما دیدیم، تکمیل نشده بود و آن ها حتی چندین مورد را اشتباه انجام داده بودند؛ اما تمامِ این ها، در آن زمان مشهود نبود. در عرض ۱۰ دقیقه، برای من محرض شد که یک روزی، تمام رایانه ها از این طریق عمل خواهند کرد.>>

جابز با شناختِ پتانسیل بالای این دستاورد، خواستار دسترسی به دمویی از آن شد؛ در عوض، او وعده ی فروش ۱۰۰ هزار سهم از سهام اپل را به زیراکس داد.

لری تسلر

لری تسلر

یکی از محققان PARC درباره ی واکنش مهندسان اپل پس از مشاهده ی این دمو می گوید:

پس از مشاهده ی یک ساعت از این دمو، آن ها متوجه فناوری ما و معنای آن شدند؛ بیش تر از هرکدام از مدیران زیراکس که با وجودِ گذشت سال ها، به پتانسیل آن پی نبرده بودند.

در همین حین،مایکروسافتبه عنوان اولین توسعه دهنده ی شخص ثالث، بااپلبرای گسترش مکینتاش همکاری می کرد. درست به مانند اپل، مایکروسافت نیز چندین کارمند پیشین زیراکس را بهاستخدامخود درآورد؛ از این رو، بیل گیتس به صورت کامل در جریان دستگاه زیراکس آلتو و نوآوری های به کار رفته در آن قرار گرفت.

استیو جابز با پی بردن به این موضوع، در سال ۱۹۸۱، قراردادی را با بیل گیتس به امضاء رساند که به واسطه ی آن، مایکروسافت اجازه ی انتشار هیچگونه نرم افزار ماوس محور را تا یک سال پس از معرفی مک ها نداشت. با این حال، وکلای اپل تأخیر احتمالی در این پروژه را ذکر نکرده بودند. حال علیرغم تأخیر در عرضه ی مک، تاریخِ درج شده در این قرارداد دست نخورده باقی مانده بود و بیل گیتس نیز این فرصت را مغتنم شمرد.

در حالی که مکینتاش تا سال ۱۹۸۴ آماده ی عرضه نمی شد، مایکروسافت در نوامبر سال ۱۹۸۳ در خلال رویدادکامدکس (Comdex)، شگفتی بزرگی آفرید. ردموندی ها از رابط گرافیکی کاربری رونمایی کردند که با نام ویندوز شناخته می شد. در کنار این سیستم عامل، مایکروسافت از نرم افزار ماوس محور برای پردازش متون نیز رونمایی کرد کهمایکروسافت وردنام داشت.

پس از این اتفاق، استیو جابز بسیار خشمگین شد و شکایتی را علیه بیل گیتس تنظیم کرد؛ اما دادگاه با اشاره به تاریخ آغاز قرارداد، شکایت اپل را رد کرد و بیل گیتس و شرکتش را از این اتهام تبرئه کرد.

وقتی که جابز با گیتس روبه رو شد و او رادزدخطاب کرد، مدیرعامل مایکروسافت گفته ی مشهوری را بیان کرد:

به نظرم این قضیه بیشتر شبیه به این است که هر دو ما همسایه ی ثروتمندی به نام زیراکس داشتیم و من به قصد سرقت تلویزیون او وارد خانه اش شدم؛ اما متوجه شدم که تو آن را قبلاً دزدیده ای.

حال سؤال اصلی اینجا است که چه کسی را می توانیم به عنوان کپی بردار در نظر بگیریم؛ جابز یا گیتس؟

استیو جابز و بیل گیتس

استیو جابز و بیل گیتس

پر واضح است که بدون محققان زیراکس، امروز، جهانتکنولوژیو نحوه ی استفاده ما از دستگاه های دیجیتال، اعم از رایانه های شخصی و حتی گوشی های هوشمند، شکلِ دیگری داشت. رویه ی بازِ زیراکس در نمایش پروژه های حساس شان، این فرصت را در اختیار افرادی چون بیل گیتس و استیو جابز قرار داد تا با استفاده از دستاوردهای دیگران، امپراطوری های خود را پایه گذاری کنند.

در این رابطه، نقل قول جالبی از استیو جابز وجود دارد:

هنرمندان بد کپی می کنند و هنرمندان خوب می دزدند.

در واقع کاری که مایکروسافت و اپل با پروژه ی زیراکس نیز انجام دادند، بیش از اینکه به یک کپی برداری شباهت داشته باشد، به یکدزدیبزرگ می ماند؛ البته در این بین تنها، شخصی پیروزتر بوده که سریع تر وارد عمل شده است.

اگر مدیران زیراکس، روحیه و طرز تفکر پیشگامانه ای را در آن زمان داشتند، شاید اکنون به جای نام هایی چون اپل و مایکروسافت، این زیراکس بود که بر تخت پادشاهی دنیای فناوری تکیه زده بود.

نویسنده : بازدید : 0 تاريخ : شنبه 25 فروردين 1397 ساعت: 0:49
برچسب‌ها :

خبرنامه

عضویت

نام کاربري :
رمز عبور :