هر آنچه باید درباره قرارداد عدم افشا بدانید

زمانی کهاختراعیکرده shy;shy;shy;اید یا درحال مذاکره با شرکت بزرگی درباره, ی تجاری سازیفناوریخود هستید یا ایده یاستارتاپیدارید، به ناچار باید, اطلاعاتی درباره ی اختراع و فناوری یا هر نوع اطلاعات دیگری به طرف مقابل ارائه دهید. درنتیجه ی این اقدام ممکن است تمام یا بخشی از اطلاعاتتان فاش شود و آنچه, در پی کسب آن بودید، از بین رود. به منظور جلوگیری از این اتفاق، ازطریق قرارداد طرف یا طرفین مقابل را به رازداری و عدم افشا ی اطلاعاتمی shy;توان متعهد کرد.

قرارداد عدم افشا(Non Disclosure) یا قرارداد رازداری توافقی است که یکی از طرفین یا هر دو طرف متعهد میshy; شوند اطلاعات معینی را محرمانه نگاه دارند و آن را افشا نکند. همان طورکه اشاره شد، این تعهد می تواند دوطرفه یا یک طرفه باشد. درادامه، مشخصات و الزامات این قرارداد را تشریح خواهیم کرد.

معنا و محدوده ی اطلاعات

هرگونه اطلاعات یا داده ی باارزشی مشمول این اطلاعات خواهد بودshy; که به یکی از طرفین قرارداد متعلق باشد و به طور عمومی فاش نشده و دراختیار عموم قرار نگرفته است. در قرارداد باید به صراحت قید شود چه نوع اطلاعاتی موضوع قرارداد است و از ذکر عبارات کلی پرهیز شود. این اطلاعات به طور معمول برای محافظت از مالکیت shy;های فکری منعقد میshy; شود؛ اما به صورت کلی ممکن است یکی از موضوعات زیر باشد:

• هرگونه اطلاعات علمی و فنی، اسرار تجاری، اطلاعات مربوط به اختراعات، طراحی shy;ها، فرایندها و فراوردهshy; هایی که واجد شرایط اختراع نباشند؛
• فناوریshy; های نوین یا روش بهبود فناوری؛
• هرگونه مفهوم و گزارشی که محتوای ویژه shy;ای داشته باشد؛ مانند چارتshy; ها و نمودارها؛
• دانش فنی (Know How) و محصولات درحال ساخت و توصیف shy;ها؛
• اطلاعات مربوط به نرمshy; افزارهای رایانه shy;ای، برنامه ی رایانه shy;ای، کد منبع، کد مقصد و پایگاه shy;های داده (دیتابیس)؛
• استراتژیshy; هایکسب shy;وکاروایده ی استارتاپ.

چه اطلاعاتی را نمی shy;توان ازطریق قرارداد عدم افشا حمایت کرد؟

• هرگونه اطلاعاتی که دریافتshy; کننده ازلحاظ قانونی به استفاده از آنمجازباشد. برای مثال، ازطریق قرارداد لیسانس (مجوز بهره shy;برداری) به استفاده از آن اطلاعات مجاز باشد؛
• اطلاعات را ازطریق شخص ثالث یا شخصا و به صورت قانونی کسب کرده باشد. برای نمونه، اسرار تجاری موجود در محصولی را با مهندسی معکوس به دست آورده باشد. البته، اثبات این امر می shy;تواند دشوار به نظر برسد؛
• اطلاعات را پیش تر عموم شناخته باشند. برای مثال، فرمولی که اکنون نیز شناسایی شده و از آن استفاده میshy; شود؛
• ازلحاظ قانونی آن اطلاعات می بایست افشا شود. برای نمونه ی، ماده ی هفدهم قانون ثبت اختراعات و علائم تجاری و طرحshy; های صنعتی مصوب ۱۳۸۶ مقرر میshy; کند چنانچه منافع عمومی مانند امنیت ملی و تغذیه و بهداشت یا توسعه ی سایر بخشshy; های حیاتی اقتصادی کشور اقتضا کند، مخترع باید اختراع خود را در شرایط خاصی افشا کند (مجوز بهره برداری اجباری از اختراع).

طرفین قرارداد

به طور کلی، در هر رابطه ای که افشای اطلاعات ممکن است به شخص حقیقی یا حقوقی مشخصی آسیب برساند، انعقاد قرارداد عدم افشا منطقی به نظر می رسد. به طور معمول در روابطی ازاین دست به انعقاد این قرارداد منجر میshy; شوند:

• میان دو کسب shy;وکار
• میان کارمند و کارفرما
• در قراردادهای فروش اسرار تجاری
• در قراردادهای واگذاری
• در قراردادهای تأمین منابع مالی
• در قراردادهای سرمایهshy; گذاری
• با کارآموزانی که قرار است وارد مجموعه شوند

هدف و نحوه ی استفاده از اطلاعات

طرفین قرارداد باید به طور صریح توافق کنند هدف و نحوه ی استفاده از قرارداد چگونه است. برای مثال، اگر اطلاعات، فناوری یا نرم shy;افزاری خاصی است، باید نحوه ی تجاریshy; سازی یا استفاده ی دریافت shy;کننده مشخص شود یا استفادهshy; کنندگان از اطلاعات شامل چه کسانی میshy; شوند. برای نمونه، شعب دیگر شرکت نیز می shy;توانند از آن اطلاعات استفاده کنند یا خیر. درخصوص هدف استفاده از اطلاعات نیز نباید ابهامی وجود داشته باشد.

زمان

زمان تعهد به عدم افشا باید در قرارداد مشخص شود؛ چراکه مطابق ماده ی نهصدوپنجاه ونهم قانون مدنی نمی shy;توان فردی را برای همیشه به عدم افشای اطلاعات متعهد دانست (سلب حق باید به صورت جزئی باشد). همچنین، این زمان نباید بسیار طولانی باشد. برای مثال، نمی shy;توان ازطریق این قرارداد فردی را برای مدت بیست سال به عدم افشای اطلاعات متعهد دانست. این زمان باید متعارف باشد (دو یا سه سال یا در بعضی موارد بیشتر). مدت زمان باید باتوجه به ماهیت اطلاعات مشخص شود.

مستند قانونی

واضح است قرارداد عدم افشا، مانند اجاره یا وکالت، یکی از عقود معین در قانون مدنی نیست؛ اما براساس ماده ی دهم قانون مدنی، میshy; توان این قرارداد را با رعایت سایر الزامات قانونی منعقد کرد. ماده ی دهم قانون مدنی می گویدقراردادهای خصوصی دربرابر کسانی که آن را منعقد کرده shy;اند، در صورتی نافذ است که مخالف صریح قانون نباشد.

تفسیر محدوده ی افشای اطلاعات

افشای اطلاعات درمعنای عام تفسیر میshy; شود؛ بنابراین، افشای اطلاعات اصلاح شده یا تغییریافته نیز موجب مسئولیت خواهد بود. به طور کلی، هر شکلی از افشای اطلاعات موضوع قرارداد موجب مسئولیت است. به عنوان مثال، چنانچه مدیر شرکتی به عدم افشای اطلاعات متعهد شود؛ ولی یکی از کارمندان مجموعه اش به دلیل تقصیر مدیر، اطلاعات را افشا کند، این اقدام میshy; تواند نقض تعهد درنظر گرفته شود.

جبران خسارت

درصورتی که دریافتshy; کننده ی اطلاعات علی رغم تعهد آن را افشا کند، طرف مقابل میshy; تواند در دادگاه علیه او طرح دعوا کند. دادگاه پس از بررسی و کسب نظر از کارشناسان مرتبط، میزان خسارت را تعیین میshy; کند. افزون براین، طرفین میshy; توانند از قبل در قرارداد خود درباره ی میزان و مبلغ جبران خسارت توافق کنند (وجه التزام).

جمع shy;بندی

چنانچه اطلاعات مهمی دارید و می خواهید آن را با شخص دیگری به دلایل مختلف به اشتراک بگذارید، قرارداد عدم افشا می shy;تواند شما را به مقصود برساند. درحال حاضر در کشور ما، این اقدام کمی نامأنوس به نظر میshy; رسد؛ اما باید آن را تاحدزیادی وافی به مقصود دانست. نکته ی پایانی این است اگرچه قرارداد عدم افشا موجب میshy; شود دریافتshy; کننده ی اطلاعات به عدم افشا متعهد شود، از همکاری با رقبا در تحصیل قانونی اطلاعات مانع نمی shy;شود.