۷ مه؛ اولین پرتاب شاتل فضایی "اندور"

فضاپیمای "اِندِور"(Space Shuttle Endeavour) نام یکی از ۳فضاپیمایباقی مانده در ناوگان شاتل ناسا است که از سال ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۱ ماموریت های ارسالفضانوردانو قطعات فنی بهایستگاه بین المللی فضاییرا به عهده داشت.

این فضاپیما به یاد اولین کشتی "جیمزکوک"(James Cook)،دریانوردوکاشفوستاره شناسانگلیسیقرن ۱۸نامگذاری شده است. در سفرهای اولیi جیمز کوک با کشتی اندور، او برای دیدن گذرزهرهاز بین زمین و خورشید به جنوباقیانوس آرامرفت. عبور زهره بین زمین و خورشید این امکان را به ستاره شناسان می دهد که فاصله زمین تا خورشید را اندازه بگیرند و از این به عنوان واحدی برای اندازه گیری فضا استفاده کنند. در سال۱۷۶۹، کوک اولین کسی بود که نقشه نیوزلندرا به طور کامل کشید و همچنین به هاواییسفر کرد.

یک سال پس از فاجعه انهدامفضاپیمای "چلنجر"(Challenger) در سال۱۹۸۶، کار ساخت فضاپیمایی برای جایگزینی چلنجر آغاز شد. برای اولین بار بود که برای نامگذاری یک وسیله فضایی در بین دبستان ها و دبیرستان های آمریکا مسابقه گذاشتند و در نهایت ناماندوررا در سال ۱۹۸۹ بر روی این فضاپیمای بازگشتی گذاشتند.

ساخت این فضاپیما در سال۱۹۹۱به پایان رسید و سپس در همان سال، برای تحویل به ناسا بهپایگاه فضایی کندیدرفلوریدامنتقل شد. نخستین پرواز شاتل فضایی اندور در سال۱۹۹۲انجام شد که طی آن خدمه شاتل٬ ماهواره ای مخابراتی به نام "Intelsat VI F-۳۳" را در مدار تعمیر کردند. در هفتم ماه می ۱۹۹۲ زمانی که شاتل فضایی اندور برای نخستین بار راهی مدار زمین شد، کمی کمتر از دو سال از پرتاب ناموفق ماهواره مخابراتی "Intelsat VI F-۳" می گذشت. موتور مرحله سوم این ماهواره روشن نشده بود و بنابراین ماهواره همچنان در مدار پارکینگ خود در ارتفاع حدود ۳۰۰ کیلومتری به دور زمین می چرخید و نتوانسته بود خود را بهمدار در۳۶ هزار کیلومتری سطح زمین برساند. سهفضانورداز هفت خدمه ماموریت" STS۴۹" به مدت ۸۸ ساعت و در قالب چندینراهپیمایی فضاییموفق شدند موتور مرحله سوم اینماهوارهرا تعویض و مجددا آن را در مدار رها کنند تا راهی مقصد نهایی خود در مدار زمین آهنگ شود.

اندور از نظر تجهیزات و وسایل مدرن ترین شاتل ناسا بود. البته در دوره بررسی دوباره شاتل این امکانات به دو فضاپیمای دیگر اضافه شد. کامپیوترهای قوی تر و همچنین سیستم پیشرانه آن در نوع خود منحصر به فرد بود.

بازوی رباتیککه مجهز به یک دوربین پیشرفته و لیزر است، شاتل را برای پیدا کردن هرگونه صدمه ای بر بال ها و دماغه شاتل بازرسی می کرد. فضاپیمای اندور پس از بازسازی های مفصل، مجهز به ابزاری شد که می توانست به شبکه برقایستگاه بین المللی فضاییمتصل شده و امکان تمدید ماموریت خود از ۱۱ روز به ۲۸ روزرا بیابد.

شاتل فضایی اندور در دوران خدمت ۲۰ ساله خود و در طی ۲۵ ماموریت فضایی این شاتل جمعا ۱۴۸ فضانورد را به فضا برده است (برخی از فضانوردان چندین بار سفر با شاتل های فضایی را تجربه کردند) و ۴۴۲۹ بار زمین را دور زده است و می توان گفت که حدود ۲۸۰ روز از این ۲۰ سال را در فضا سپری کرده است. اندور یک بار در کنار ایستگاه فضایی "میر" و ۱۰ بار در کنار ایستگاه فضایی بین المللی پهلو گرفته است و جمعا سه ماهواره را در مدار رها کرده است. اندور همچنین در کارنامه خود یک ماموریت ویژه برای تعمیرتلسکوپ فضایی هابلرا نیز دارد.

این فضاپیما برای آخرین بار در تاریخ ۱۶ مه ۲۰۱۱ برای ماموریتی ۱۶ روزه به فضا پرتاب شد. این پرواز قرار بود روز ۲۹ آوریل صورت گیرد، اما تنها سه ونیم ساعت پیش از به پایان رسیدن شمارش معکوس، کارشناسان در یکی از سیستم های پیشران این فضاپیما نقصی فنی را تشخیص دادند و بدین صورت بود که اجازه پرواز این فضاپیما لغو شد. پنجره بعدی پرواز هم به دلیل ترافیکی که در برنامه پروازهای فضایی دیگر به مقصد ایستگاه فضایی بین المللی بود، از دست رفت و اندور تا دوشنبه بعد بر سکوی پرواز باقی ماند تا سرانجام راهی آخرین ماموریت خود شد.

پس از این سفر ناسا استفاده از شاتل ها را برای پروازهای فضایی از برنامه های خود خارج کرد.